محمد مهريار
81
فرهنگ جامع نامها و آباديهاى كهن اصفهان ( فارسى )
خود كلمهء كرون يعنى جايى كه قنات دارد و صاحب كاريزهاى بسيار است . وجود كلمهء كرون و برخى اسامى ديگر همچون خود اين ارّان و تيران و برخى ديگر قدمت آن را مىرساند ، ولى پيداست كه اكثر ديههاى آن نوآباد است و اخيرا دچار كمآبى شده و بيشتر ديههاى آن شكوفايى اقتصادى و زراعى چندانى ندارد ، ولى نام ارّان نام كهنى است سخت باشكوه كه ما به آن مىپردازيم . واژهشناسى : ارّان يا آران و آلان نام سرزمينى بوده است كه اكنون به آذربايجان شوروى اطلاق مىشود و شهرهاى عمدهء آن باكو و گنجه و دربند و غيره همه از آن ايران بوده و اينك از دست رفته است . يونانيان آن را « آلبانيا » و ارمنيان آن را « آغوان » و عربها آن را « ارّان » خواندهاند ، ولى به هر صورت ارّان و الان نام اين محل است و همچنين نام طايفهء آريايى كهنى كه در آن سكونت داشتهاند . به حكم اينكه نام اران را در اطراف ايران در نواحى ديگر هم مىبينيم و از جمله آران ( كاشان ، كرج ، نهاوند ) ، ارّان ( اصفهان ) ، ارانج ( قزوين ) ، ارونچى ( مغان ) ، آلان ( تبريز ) و الانآباد ( اصفهان ) مىتوان فكر كرد كه قوم الان در همه جاى ايران سكونت داشته و نام خود را به اين نواحى دادهاند . ارّان حاضر ما نيز به ناچار با قوم الان ارتباط داشته و نام خود را از آنها گرفته است و سابقهاى چنين كهن در تاريخ دارد . ارتىجان Artij n در روستاى كرچمبو از شهرستان فريدن ديهى كموبيش معتبر هست كه ارتىجان نام دارد . در سال 1345 اين ديه 252 نفر جمعيت داشته است « 1 » و از اين بابت معتبر به شمار مىآمد كه در كنار ديههاى ديگر اين دهستان كمجمعيت نيست . روستاى فريدن پيش از آنكه اژدهاى خشكسالى سنوات اخير در رسد ، بهشتآسا آباد و خرم و دلنشين بود ، ولى رفتهرفته قناتها بخشكيد و مراتع و مزارع بخوشيد و اشك چشمهها فرو نشست . اينك از آن همه ديمكارى و احشام كه دشت و دمن را تابستان جاندار مىكردند ، امروز ديگر اثرى نيست . قناتها كمآب است و چشمهها همچنين و احشام پراكنده شدهاند ، جمعيت نيز پس از اصلاحات ارضى كم شده است . اين است سيماى اين روستا كه آيندهء خوشى را نويد نمىدهد . اين
--> ( 1 ) - ن . ك . به : نشريهء 289 م . آ . ا . ص 66 . در سال 1375 جمعيت آن به 195 نفر كاهش يافته است .